Halogeen en Gloeilampen

Halogeenlampen

De laatste jaren worden halogeenlampen meer en meer gebruikt in residentiële toepassingen.

Onderverdeeld in:

  • Spots (230 of 12 V) zijn erg populair dankzij hun beperkte grootte en het gemak waarmee ze kunnen ingewerkt worden.
  • De capsulevorm wordt steeds meer gebruikt omdat ze door hun beperkte grootte zeer flexibel zijn naar plaatsing toe.
  • Met een extra glasballon als tweede omhulsel hebben tegenwoordig halogenen ook het uitzicht van de klassieke gloeilamp meegekregen. Deze lamp wordt vaak “eco-halogeenlamp” genoemd.
  • De mini-buis met twee voeten die beschikbaar is in hogere vermogenklasses, wordt typisch gebruikt in buitenspots en in staande lampen voor indirecte binnenverlichting.
 Werkingsprincipe

Het werkingsprincipe van een halogeenlamp is nagenoeg identiek aan dat van een klassieke gloeilamp. Het belangrijkste verschil is de toevoeging van een gas (een halogeen) in de lampbol. 
Dit gas zorgt ervoor dat het wolfraam van de gloeidraad (dat verdampt door de warmte) terug neerslaat op de gloeidraad. Daardoor wordt de levensduur langer en wordt de ballon minder snel zwart, waardoor ook de lichtopbrengst minder snel verlaagt. Kleinere afmetingen zijn daardoor mogelijk, wat gecombineerd met het gebruik van kwartsglas leidt tot de mogelijkheid om duurdere vulgassen (bijvoorbeeld: Xenon) te gebruiken, op hoge druk. Dit gaat de verdamping van de gloeidraad tegen, waardoor hogere temperaturen en lichtrendementen kunnen worden gehaald. De laatste jaren zijn ook halogeenlampen met infrarode bekleding (IRC - infra-red coating) op de markt verschenen. Deze lampen hebben een bekleding die de infrarode straling terug naar de gloeidraad stuurt en deze mee opwarmt, zodat er minder energie wordt verbruikt om de draad op te warmen. Het rendement is daardoor gevoelig hoger dan dat van een klassieke gloeilamp (20 à 50 %).

Beschikbare vermogens en lichtstroom

De beschikbare vermogens variëren van 5 W tot 2000 W (mini-buis), met een lichtstroom tot meer dan 40.000 lm.

Lichtrendement en energieklasse

Het rendement van halogeenlampen is beter dan dat van klassieke gloeilampen, hoewel ook hier het grootste deel van de energie verloren gaat in warmte (infrarode straling). Het rendement varieert van 10 tot 12 lm/W voor een standaard halogeen tot 28 lm/W voor lampen met infrarode bekleding. De energieklasse varieert van B tot G.

Kleurtemperatuur en kleurweergave-index

De kleurtemperatuur van halogeenlampen ligt tussen 2.770 en 4.700 K. De kleurweergave is uitstekend (Ra=100).

Levensduur

De levensduur van een halogeenlamp ligt typisch tussen 1.000 en 5.000 uur. Algemeen hebben lampen op zeer lage spanning een langere levensduur dan de equivalente lampen op 230 V.

Recyclage

Er bestaat in België geen specifieke recyclageweg voor gloeilampen. Gloeilampen bevatten metaal en mogen daarom niet samen met glas worden gerecycleerd. Ze worden beschouwd als gewoon huishoudelijk afval.

Voor- en nadelen

Net als de klassieke gloeilampen, hebben halogeenlampen een hoge kleurweergave-index en kunnen ze gemakkelijk worden gedimd. De capsule toepassing laat ook toe ze te gebruiken wanneer kleinere afmetingen noodzakelijk zijn. Halogeenspots worden ook geapprecieerd voor het directionele aspect, waarmee bepaalde zaken of plaatsen kunnen geaccentueerd worden. Zoals alle gloeilampen, halen ook halogeenlampen echter een laag rendement en hebben ze, uitzonderingen niet te na gelaten, een korte levensduur.


Gloeilampen

De klassieke gloeilamp is een van de meest gebruikte lamptypes in residentiële toepassingen. Ze bestaan in diverse vormen en groottes.

Werkingsprincipe

Een gloeidraad uit wolfraam wordt door een elektrische stroom opgewarmd en straalt daardoor licht uit (men spreekt van het Joule-effect). De gloeidraad zit in een glazen omhulsel, dat luchtledig is of een specifiek gas bevat.

Beschikbare vermogens en lichtstroom

De klassieke gloeilampen bestaan in een breed vermogengamma van 7 tot zowat 500W. De lichtstroom kan tot zowat 8.400 lm bedragen.

Lichtrendement en energieklasse

Het rendement van een gloeilamp is heel laag. Het ligt tussen 3 en 18 lm/W. De energieklasse ligt tussen E en G.

Kleurtemperatuur en kleurweergave-index

Gloeilampen stralen een warmwit licht uit (2.700 K) en zorgen voor een uitstekende kleurweergave (Ra=100).

Levensduur

De levensduur van een gloeilamp is relatief kort (1.000h). De levensduur is bovendien erg afhankelijk van de voedingsspanning van de lamp.

Recyclage

Er bestaat in België geen specifieke recyclageweg voor gloeilampen. Gloeilampen bevatten metaal en mogen daarom niet samen met glas worden gerecycleerd. Ze worden beschouwd als gewoon huishoudelijk afval.

Voor- en nadelen

Gloeilampen halen een hoge kleurweergave-index en bestaan in diverse vormen en groottes. Ze kunnen bovendien gemakkelijk gedimd worden. Het lichtrendement van gloeilampen is echter heel laag. 95% van de energie die ze verbruiken wordt omgezet in warmte, terwijl slechts 5% als licht wordt uitgestraald. Daarnaast is de levensduur van de lampen kort.